• Terapia pedagogiczna

          • Terapia pedagogiczna

          • TERAPIA PEDAGOGICZNA W SZKOLE PODSTAWOWEJ W JANOWIE

             

            nauczyciel prowadzący : Małgorzata Zembrzuska

             

             Do ważniejszych problemów współczesnej szkoły należy zagadnienie rozpoznawania i usuwania przyczyn trudności szkolnych uczniów. Trudności w uczeniu się mogą pojawić się na różnym poziomie edukacji. Sprawiają, że uczeń nie potrafi przyswoić sobie wiadomości i umiejętności przewidzianych programem nauczania. Uczeń taki otrzymuje słabe oceny, żyje w ciągłym poczuciu krzywdy i niesprawiedliwości, ma niskie poczucie własnej wartości, gdyż nie odnosi żadnych sukcesów. Zajęcia terapii pedagogicznej, adresowane do uczniów przejawiających trudności w czytaniu i pisaniu oraz mających problemy emocjonalne, przyczynią się do usprawniania zaburzonych procesów percepcyjno- motorycznych, istotnych w opanowaniu umiejętności szkolnych. Ponadto udział w zajęciach zapewni uczniom potrzebę osiągania sukcesu i wzmocni ich poczucie własnej wartości.

            Zasadność prowadzenia tego typu zajęć to zwiększająca się z roku na rok ilość uczniów posiadających opinie wydane przez poradnie psychologiczno – pedagogiczne, wraz z zaleceniami do pracy .

            Terapia pedagogiczna jest działaniem mającym na celu usuwanie przyczyn i objawów trudności dzieci w uczeniu się. W efekcie terapii powinna nastąpić u uczniów zmiana postaw wobec trudności i niepowodzeń szkolnych oraz wzrost motywacji do uczenia się.

            Terapia pedagogiczna jest całokształtem oddziaływań dydaktyczno- wychowawczych, mających na celu rozwijanie mocnych stron ucznia,

            a zarazem, wspierających jego słabe strony. Ma na celu stymulowanie ogólnego rozwoju dziecka, rozwijanie funkcji motorycznych, sprawności manualnej, koncentracji uwagi, spostrzegawczości, percepcji wzrokowej, funkcji słuchowo- językowych. Ponadto zapobiega powstawaniu zaburzeń emocjonalnych i wyrabia właściwą motywację do nauki. Konieczne jest zatem stwarzanie takich sytuacji, w której uczniowie samodzielnie podejmują trud opanowania umiejętności czytania i pisania. Najbardziej skuteczne jest oddziaływanie polisensoryczne, czyli jednoczesne zaangażowanie wzroku, słuchu i ruchu. Dobór odpowiednich środków dydaktycznych ma na celu zachęcenie ucznia do aktywności

            i pracy nad pokonywaniem własnych trudności. Bardzo ważna jest również serdeczna i przyjazna atmosfera, która ma wyzwolić w dziecku zaufanie, poczucie bezpieczeństwa i sprzyjać aktywnemu uczestnictwu w zajęciach. Efektem terapii pedagogicznej będzie w miarę poprawne czytanie ze zrozumieniem i pisanie zgodne z zasadami ortograficznymi, a także wzrost poczucia własnej wartości i samoakceptacji.

             

            Cele ogólne terapii pedagogicznej:

             

            1. Poprawa komunikacji, kształcenie umiejętności pracy w grupie.
            2. Eliminowanie konfliktów poprzez uczenie sztuki kompromisu i rozwijanie takich cech jak cierpliwość, wyrozumiałość.
            3. Eliminowanie napięć emocjonalnych.
            4. Kształtowanie poczucia odpowiedzialności i obowiązkowości.
            5. Doskonalenie umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach.
            6. Praca nad poczuciem własnej wartości.
            7. Uświadamianie uczniom ich mocnych stron i wdrażanie do wykorzystywania ich w codziennych sytuacjach życiowych.
            8. Wdrażanie do samodzielności.
            9. Motywowanie do podejmowania zadań o różnym stopniu trudności.
            10. Usprawnianie funkcji percepcyjno – motorycznych na materiale literowym, wyrazowym i obrazkowym.
            11. Wypracowywanie nawyków poprawnego pisania i czytania ze zrozumieniem.

             Cele szczegółowe:

             

             1.Stymulowanie i usprawnianie zaburzonych procesów psychomotorycznych istotnych w opanowaniu umiejętności czytania i pisania, tj. konieczności wszechstronnego ćwiczenia    analizatora wzrokowego, słuchowego i kinestetyczno – ruchowego.

             2.Poprawa poziomu wiedzy i umiejętności uczniów oraz wyrównywanie dysproporcji edukacyjnych.

             3.Ćwiczenia sprawności czytania i pisania.

             4. Wzmacnianie i wydłużanie koncentracji uwagi.

             5. Eliminowanie konfliktów i napięć emocjonalnych.

             6 .Wzmacnianie w uczniach wiary we własne siły i możliwości.

             7. Poznanie preferowanego stylu uczenia się i dominacji półkuli mózgowej, wykorzystywanie tej wiedzy w praktyce.

             

            Założenia programowe:

            1. Program jest przeznaczony dla uczniów z problemami w nauce czytania i pisania z klas I –VII oraz II i III gimnazjum (zdiagnozowanych w poradni psychologiczno – pedagogicznej), dobranych do grupy terapeutycznej ze względu na zbliżone trudności w czytaniu i pisaniu oraz dla uczniów z problemami emocjonalnymi.
            2. Terapia pedagogiczna trwa 10 miesięcy
            3. Zajęcia terapii pedagogicznej trwają 60 minut( czasem podzielonych na 2 razy po 30 minut) i odbywają się w sali nr 12
            4. Zajęcia odbywają się codziennie (  w godzinach: 7.30-8.00, 12.20-12.50, 13.20-14.20)-w grupach
            5. W terapii uczestniczy 15 uczniów.
            6. W swoim postępowaniu terapeutycznym uwzględniam następujące programy:
              - psychoterapeutyczny;
              - psychokorekcyjny;
              - psychodydaktyczny;
              - ogólnorozwojowy.

            Program psychoterapeutyczny obejmuje:
            - rozładowywanie i wyciszanie negatywnych emocji dzieci;
            - wyzwalanie potencjalnych możliwości i mocnych stron uczniów;
            - odzyskanie wiary we własne siły oraz zwiększenie motywacji do dalszej pracy;
            - wykorzystanie zainteresowań i zdolności dziecka, co pozwoli na przeżycie sukcesu i złagodzenie napięć emocjonalnych;
            - wzmacnianie poczucia bezpieczeństwa, uświadomienie, że z podobnymi kłopotami borykają się również inni;
            - uświadomienie, że trudności mają  charakter  przejściowy  i   ustąpią dzięki pracy terapeutycznej
            Program psychokorekcyjny:
            - usprawnianie i korekcja w zakresie percepcji wzrokowej;
            - usprawnianie i korekcja w zakresie percepcji słuchowej;
            - usprawnianie i korekcja w zakresie kinestetyczno – ruchowym. 
            Program psychodydaktyczny:
            - realizacja programu edukacyjno-terapeutycznego opracowanego dla każdej grupy

            Program ogólnorozwojowy:
            - rozwijanie procesów poznawczych: uwagi, pamięci, myślenia, mowy i wyobraźni;
            - aktualizowanie i poszerzanie wiedzy ogólnej i szczegółowej.

            Działania związane z  realizacją programów
            - zgromadzenie informacji o uczniach pochodzących z różnych źródeł: od wychowawców klas i rodziców;

            - dokonanie analizy opinii psychologiczno –pedagogicznych;

            - analiza wytworów pracy uczniów; 
            - uzyskanie zgody rodziców na udział ich dzieci w zajęciach,

            - ustalenie terminów spotkań oraz zapoznanie z nimi dzieci i rodziców,  

            - zawarcie kontraktu pomiędzy terapeutą a uczniami. 
            - podsumowanie przebiegu zajęć z uczniami: przekazanie wskazówek  do dalszej pracy oraz w razie potrzeby kontynuacja zajęć.

             

            Ewaluacja programu:
            Ocena skuteczności programu odbywa się na bieżąco poprzez ocenę postępów uczniów podczas zajęć ( porównując ilość popełnianych

            błędów podczas wykonywania różnych ćwiczeń)

             Ewaluacja dokonana będzie przez:
            - test kontrolny sprawdzający umiejętność poprawnej pisowni ortograficznej (oczekuje się mniejszej ilości błędów), porównanie wyników

            z wynikami testu przeprowadzonego na początku zajęć. 
            - rozmowy z nauczycielami na temat postępów uczniów we wszystkich zakresach;

            - rozmowy z rodzicami uczniów na temat ich postępów w nauce.

            Oczekiwane efekty:
            - usprawnienie zaburzonych funkcji percepcyjno – motorycznych;
            - poprawa umiejętności ortograficznych;
            - wzmocnienie motywacji do dalszej nauki i pokonywania trudności;
            - opanowanie umiejętności radzenia sobie z napięciem emocjonalnym;
            - wzmocnienie poczucia własnej wartości.

             

             

            ZADANIA TERAPEUTYCZNE

            ĆWICZENIA WEDŁUG DZIAŁÓW PROGRAMU TERAPII

            SPOSOBY OSIĄGANIA CELÓW - PRZYKŁADY ĆWICZEŃ

             

             

            USPRAWNIANIE FUNKCJI

            SŁUCHOWO - JĘZYKOWYCH

            • Kształtowanie wrażliwości słuchowej,

             

            • Ćwiczenia słuchu fonematycznego,

             

            • Ćwiczenia analizy i syntezy słuchowej

             

            • Doskonalenie umiejętności różnicowania głosek oraz dokonywania operacji na cząstkach fonologicznych,

             

            • Ćwiczenia pamięci słuchowej, utrwalanie pamięciowych mechanizmów mowy
            • i spostrzegawczości słuchowej,

             

            • Wzbogacanie słownika biernego

            i czynnego oraz doskonalenie kompetencji komunikacyjnych,

             

            • Praca nad poprawnością gramatyczną

            i logiczną ustnych wypowiedzi.

             

            - różnicowanie oraz rozpoznawanie natężenia i częstotliwości dźwięków mowy własnych oraz innych osób,

            -rozpoznawanie linii intonacyjnych

            w zdaniach ( zdania pytające, twierdzące i rozkazujące),

            - ćwiczenia muzyczne,

            - układanie i powtarzanie zdań

            i opowiadań z wykorzystaniem podanych wyrazów,

            - wyodrębnianie zdań w mowie, słów w zdaniach, głosek w słowach,

            - czytanie metodą sylabową, czytanie globalne, poprawa tempa czytania,

            i czytanie całościowe, rozwijanie czytania ze zrozumieniem,

            - tworzenie wyrazów z różnych sylab,

            - przekształcanie wyrazów przez zmianę głosek w różnych położeniach

            ( np. rok- rak- sok).

            - tworzenie wyrazów za pomocą rebusów,

            - wyodrębnianie ukrytego wyrazu

            w podanym wyrazie np. zlew, ulewa itp.

            - łączenie w pary rymujących się wyrazów,

            - odtwarzanie układów rytmicznych za pomocą przedmiotów, figur geometrycznych i rysunku,

            - uściślanie rozumienia znaczenia wyrazów i zdań, w tym określeń czynności i związków gramatyczno- logicznych między słowami,

            - opowiadanie treści obrazka, historyjek obrazkowych,

            - pamięciowe opanowywanie wierszy, rymowanek itp.

            - Formułowanie kilkuzdaniowej wypowiedzi ustnej na zadany temat. Samodzielne czytanie i analiza tekstu, ustne odpowiadanie na pytania ( ćwiczenia techniki czytania tekstu, logiczne myślenie).

             

             

            USPRAWNIANIE MOTORYKI ORAZ OGÓLNEJ KOORDYNACJI RUCHOWEJ

            • Rozwijanie ruchów w zakresie dużej i małej motoryki,
            • Usprawnianie manipulacji przedmiotami,
            • Doskonalenie koordynacji ruchów całego ciała
            • Ćwiczenia pamięci ruchowej

            - zabawy z elementami płynnych oraz rytmicznych i zmiennych ruchów ramion,

            - wybrane ćwiczenia kinezjologii edukacyjnej Dennisona ( leniwe ósemki, słoń, ruchy naprzemienne, rysowanie oburącz),

            - manipulowanie przedmiotami (piłeczki, kostki, kule z papieru), ćwiczenia i gry manipulacyjne,

            - ćwiczenia kierowania ruchów do celu,

            - odtwarzanie z pamięci ćwiczeń ruchowych ułożonych w sekwencję ruchów,

             

             

            DOSKONALENIE SPRAWNOŚCI MANUALNEJ, GRAFOMOTORYKI

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

            • Usprawnianie czynności manualnych
            • Usprawnianie małych grup mięśniowych dłoni i palców.
            • Ćwiczenia motoryki ręki piszącej,
            • Utrwalanie prawidłowego uchwytu pisarskiego,
            • Wdrażanie do stosowania ćwiczeń relaksacyjnych uwalniających z napięcia mięśniowego rąk,

             

             

             

             

            • Wdrażanie do dokładności, staranności i precyzji w zakresie ruchów pisarskich

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

            - ćwiczenia w montowaniu konstrukcji z elementów takich jak: patyczki, klocki, koraliki, klamerki,

            - ćwiczenia rytmu, czyli cykliczności napięć i rozluźnień mięśni zaangażowanych w czynności ruchowe ( ugniatanie piłeczek),

            - ćwiczenia stymulujące koordynację obu rąk i koordynację wzrokowo- ruchową, kształtowanie kontroli wykonywanego ruchu

            ( wycinanie po linii prostej, falistej form geometrycznych),

            - ćwiczenia z serii „ dyktanda graficzne”,

            - precyzyjne wykonywanie czynności grafomotorycznych; rysowanie po śladzie, pogrubianie konturów, kreskowanie w obrębie wyznaczonych konturów, obrysowywanie szablonów, rysowanie labiryntów, kalkowanie i kopiowanie wzorów, łączenie kropek, odręczne kreślenie figur o różnym kształcie i w różnym położeniu,

            - kreślenie bez odrywania ręki zróżnicowanych, wieloelementowych symboli graficznych,

            - samodzielne pisanie liter, sylab, wyrazów z zachowaniem kierunku pisania, miejsca rozpoczynania litery, łączenie poszczególnych elementów,

            - ćwiczenia płynnych, rytmicznych, postępujących ruchów pisarskich,

            - ćwiczenia poprawiające tempo pisania, pisanie liter po: 2,3 i więcej, jednym płynnym ruchem,

            - ćwiczenia i zabawy relaksacyjne pomagające w rozluźnieniu napięcia mięśniowo- stawowego piszącej ręki.

             

             

            USPRAWNIANIE FUNKCJI WZROKOWEJ ( ANALIZY I

            SYNTEZY WZROKOWEJ)

            ORAZ ORIENTACJI PRZESTRZENNEJ

             

             

            • Usprawnianie analizatora wzrokowego
            • Ćwiczenia pamięci i spostrzegawczości wzrokowej na materiale obrazkowym, geometrycznym,

            literopodobnym i literowym;

             

             

             

             

             

            • Usprawnianie koordynacji wzrokowo- ruchowej;

             

            • Ćwiczenia orientacji w schemacie ciała i przestrzeni.

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

            - wyszukiwanie obrazków, figur, liter wśród innych, w tle, w tekście, w obrazach nakładających się na siebie

            ( domina, loteryjki, puzzle, karty),

            - wyszukiwanie różnic i podobieństw między obrazkami,

            - wyszukiwanie takich samych wyrazów i ich odpoznawanie w tekście, odpoznawanie wyrazów uprzednio eksponowanych,

            szukanie podobieństw między wyrazami,

            - dobieranie obrazków, wzorów i figur do ich konturów, rozpoznawanie obrazków oraz ich elementów;

             

            - rysowanie wzorów, przedmiotów, według instrukcji słownej,

            - łączenie w zbiory, pary, takich samych liter, sylab i wyrazów,

            - kształcenie orientacji w schemacie ciała,

            - chodzenie po narysowanej lub ułożonej ścieżce, rysowanie przebytej drogi, także z zamkniętymi oczami,

            - rozpoznawanie zmian jakościowych

            i ilościowych w układach elementów,

            - układanie z części obrazków, figur geometrycznych i liter,

            - różnicowanie znaków graficznych,

            - układanie obrazków w szeregu, zgodnie z ekspozycją,

             

            - rysowanie kompozycji geometrycznych, labiryntów, według wzoru i instrukcji słownej,

            - układanie obrazków, figur, liter, według instrukcji słownej z użyciem określeń: prosto, po lewej, po prawej, nad, pod, obok, przed, za, na dole, ćwiczenia w układaniu dowolnych kompozycji,

            - kończenie rozpoczętych rysunków.

             

             

            DOSKONALENIE UMIEJĘTNOŚCI CZYTANIA

            I PISANIA

             

            • Rozwój umiejętności czytania i pisania na właściwym poziomie, dostosowanym do wieku ucznia;
            • Rozwój umiejętności czytania tekstu ze zrozumieniem, doskonalenie techniki pisania poprawnego pod względem ortograficznym i stylistycznym.

             

            - Czytanie wyrazów, zdań, tekstów,

            - wyszukiwanie danej sylaby w wyrazach,

            - pisanie wyrazów, zdań, według wzoru i z pamięci, z zachowaniem zasad kształtnego pisania: prawidłowy kierunek pisania, łączenia liter, rozmieszczenia liter na liniaturze, jednolite pochylenie,

            - uzupełnianie brakujących sylab i liter w wyrazach,

            - podział wyrazów na sylaby,

            z zaznaczeniem danej sylaby kolorami

            i falami, tworzenie rodziny wyrazów,

            - wyrabianie wrażliwości ortograficznej i wypracowanie nawyku pisania poprawnego pod względem ortograficznym,

            - opracowanie pisowni wyrazów

            z głoskami miękkimi, pisowni wyrazów z „ó” i „ rz” wymiennym, opracowanie pisowni wyrazów z „ h”, ch, opracowanie pisowni wyrazów z ‘ó’, „ rz”, wyrazów z „ ż” niewymiennym,

            - zastosowanie pomocy dydaktycznych w utrwalaniu trudnych wyrazów.

             

             Harmonogram zajęć:

            1. Przeprowadzenie testu diagnozującego umiejętności ucznia w zakresie ortografii
            2.Różnice indywidualne w uczeniu się. Preferowany styl uczenia się
            3. Jak się uczyć?  Sporządzanie map myślowych (mapa sukcesu szkolnego, co to znaczy człowiek szczęśliwy)
            4. Jak radzić sobie ze stresem ?
            5. Strategia uczenia się, czyli jak nie denerwować się przed klasówkami, egzaminami 
            6. Pozytywne myślenie – co mi to daje? Poznaję swoje mocne strony
            7. Poznajemy techniki relaksacyjne

            8.Usprawnianie funkcji słuchowo- językowych

            9. Usprawnianie motoryki i ogólnej koordynacji ruchowej.

            10.Doskonalenie sprawności manualnej i grafomotoryki.

            11. Usprawnianie analizy i syntezy wzrokowej oraz orientacji przestrzennej.

            12. Doskonalenie techniki czytania ze zrozumieniem

            13.Doskonalenie poprawnego pisania pod względem ortograficznym

            14.Wprowadzenie zasad pisowni wyrazów z „ó”, „ó” wymiana na o, a,  e . Rozwijanie czytania tekstu ze zrozumieniem
            15.Pisownia wyrazów z ó niewymiennym. Rozwijanie czytania tekstu ze zrozumieniem
            16.„Ó” w zakończonych wyrazów –ów, -ówka, -ówna. Rozwijanie czytania tekstu ze zrozumieniem
            17. Pisanie dyktanda z wyrazami u/ó. Wdrażanie do autokorekty
            18. Wprowadzenie zasad pisowni z „u”; „U” na początku i na końcu wyrazów. Rozwijanie czytania tekstu ze zrozumieniem
            19.Zasady pisowni z „rz”- wymieniające się na r i w zakończeniach – arz, -erz.

            20. Pisanie wyrazów z „ rz” niewymiennym. Rozwijanie czytania tekstu ze zrozumieniem
            21. „Rz” w rzeczownikach rodzaju męskiego zakończonych na –arz, -erz, -mistrz, -mierz.

            Rozwijanie czytania tekstu ze zrozumieniem
            22. „Rz” po spółgłoskach, wyjątki w pisowni „rz” po spółgłoskach
            23.Test ze znajomości pisowni wyrazów z trudnością ortograficzną. Pisanie dyktanda z lukami
            24. Podsumowanie zajęć terapeutycznych. Najlepsze techniki relaksacyjne.
            Uwagi o harmonogramie:

            Na zajęcia nr 1 do nr 7  (psychoedukacyjne)  przeznaczę 1 godzinę lekcyjną. Zajęcia od nr 8 do 13 (terapia pedagogiczna ) będę przeplatać z innymi zajęciami, aby nie dopuścić do znużenia i zniechęcenia uczniów. Podczas każdych zajęć będę stosować naprzemiennie ćwiczenia analizatora wzrokowego, słuchowego, koordynacji wzrokowo- ruchowej, orientacji przestrzennej i w schemacie ciała, zgodnie z zasadami prowadzenia terapii pedagogicznej. Zrealizowanie planu zajęć będzie uzależnione od tempa pracy uczniów oraz ich możliwości psychofizycznych. 

             

             

             

             

             

                                                                                                                                                                                           opracowała : Małgorzata Zembrzuska